Myto dla ciężarówek w Polsce: System e-TOLL
Od 2021 roku w Polsce funkcjonuje elektroniczny system poboru opłat e-TOLL, który zastąpił poprzedni system viaTOLL. Operatorem systemu jest Krajowa Administracja Skarbowa (KAS). System rejestruje pojazdy użytkowe na wybranych autostradach, drogach ekspresowych i drogach krajowych w pełni automatycznie — bez szlabanów i bez konieczności zatrzymywania się.
Które drogi są płatne?
Opłacie podlegają w Polsce pojazdy o dopuszczalnej masie całkowitej od 3,5 tony na wyznaczonej sieci obejmującej:
- Autostrady (A): Wybrane odcinki A1, A2, A4, A6 i innych tras
- Drogi ekspresowe (S): Części sieci dróg S, w szczególności na ważnych korytarzach tranzytowych
- Drogi krajowe (DK): Wybrane drogi krajowe o znaczeniu ogólnopolskim
Ważne: nie cała sieć autostrad jest rozliczana przez e-TOLL. Niektóre odcinki funkcjonują na odrębnych zasadach.
Drogi koncesjonowane: odrębny system z szlabanami
Szczególnym przypadkiem w polskim systemie opłat drogowych są drogi koncesjonowane. Na tych odcinkach prywatni operatorzy przejęli budowę i eksploatację infrastruktury i samodzielnie pobierają opłaty za pomocą tradycyjnych bramek. Przykładem jest odcinek A1 Toruń–Gdańsk, obsługiwany przez Autostrada Polska. Na tych odcinkach kierowcy płacą bezpośrednio przy bramce — kartą, gotówką lub transponderem — a nie przez e-TOLL.
Z perspektywy planowania tras oznacza to, że nawet na trasie prowadzącej wyłącznie po polskich autostradach mogą obowiązywać różne sposoby płatności.
Jakie dane pojazdu określają stawkę opłaty?
Naliczanie opłat w Polsce opiera się na dwóch czynnikach:
- Masa pojazdu: Rozróżnia się pojazdy poniżej 12 ton oraz pojazdy o dopuszczalnej masie całkowitej od 12 ton wzwyż.
- Klasa emisji spalin Euro: Pojazdy czystsze (Euro 5, Euro 6) płacą niższe opłaty niż starsze pojazdy o wyższej emisji.
W Polsce nie obowiązuje klasa CO₂ stosowana w Niemczech — upraszcza to znacznie strukturę taryfową. Aktualne stawki dostępne są w przepisach dotyczących opłat dla Polski.
Jak wnoszone są opłaty?
Rejestracja i rozliczanie przez e-TOLL odbywa się na kilka sposobów:
- OBU (urządzenie pokładowe): Trwale zamontowane urządzenie automatycznie przekazuje dane o położeniu i pojeździe za pośrednictwem GPS.
- Aplikacja e-TOLL: Dla pojazdów rzadziej korzystających z polskich dróg dostępna jest oficjalna aplikacja mobilna Ministerstwa Finansów. Smartfon pełni wówczas rolę mobilnego urządzenia rejestrującego.
- Interoperacyjne transpondery: Urządzenia takie jak Via EMYS czy BeeTRACK działają transgranicznie i są kompatybilne z e-TOLL — przydatne dla flot obsługujących wiele krajów europejskich.
Opłaty naliczane i rozliczane są w polskich złotych (PLN).
Polska na tle europejskim
Polska należy do krajów o najniższych stawkach myta w Europie. Dla w pełni załadowanego zestawu 40-tonowego z silnikiem Euro 6 koszty na polskich odcinkach płatnych są wyraźnie niższe niż np. w Niemczech, Austrii czy Belgii. Czyni to Polskę atrakcyjnym korytarzem tranzytowym między zachodnią a wschodnią Europą — stąd przewoźnicy często preferują trasy przez Polskę w stosunku do bardziej północnych alternatyw.
Jednocześnie warto pamiętać: nie każdy kilometr polskich autostrad podlega opłacie. Rzeczywisty udział odcinków płatnych w całości trasy zależy w dużej mierze od wybranego wariantu przejazdu.