Vrachtwagentol in Italië: Het concessiesysteem van de Autostrade

Italië is een van de meest complexe tollanden van Europa – niet vanwege de berekeningsformule, maar vanwege zijn structuur: het circa 6.800 km lange autosnelwegennet is opgedeeld in meer dan twintig concessietrajekten, die elk worden beheerd door zelfstandige maatschappijen. Elke exploitant stelt eigen tarieven vast, beheert eigen tolstations en rekent afzonderlijk af. Voor transporteurs betekent dat: een rit van noord naar zuid kan meerdere exploitanten betreffen – allemaal met verschillende kilomeertarieven.

Hoe het systeem werkt: closed-system met tolslagbomen

Italië hanteert een klassiek closed-system (gesloten tolsysteem): bij de op- en afritten van elk betaalbaar autosnelwegtraject staan tolstations met slagbomen. Het voertuig neemt bij het oprijden een ticket (of wordt via Telepass geregistreerd) en betaalt bij het afrijden op basis van het afgelegde traject binnen het betreffende concessiegedeelte.

Dit systeem verschilt wezenlijk van de Duitse of Oostenrijkse free-flow-aanpak: er zijn geen registratiebruggen boven de weg, het voertuig moet altijd bij een tolstation stoppen of de Telepass-rijstrook gebruiken.

Voertuigklassen in Italië

De tolindeling vindt plaats in vier voertuigklassen voor zware vrachtvoertuigen:

Een CO₂-component zoals in Duitsland bestaat in Italië niet. De emissieklasse heeft vooralsnog geen invloed op het tarief.

De belangrijkste exploitanten

ASPI – Autostrade per l'Italia (grootste exploitant)

ASPI is verreweg de grootste concessiehouder en beheert de kern van het Italiaanse autosnelwegennet, waaronder de A1 (Autostrada del Sole, Bologna–Milaan–Napels), A7, A8/A26, A9, A10, A11, A12 (gedeeltelijk), A13, A14 (Adriatische autosnelweg, Bologna–Taranto), A16, A23, A26, A27 en A30. Actuele tarieven en routecalculator: Tolregels IT – ASPI-trajecten.

A22 – Autostrada del Brennero

De A22 is de belangrijkste noord-zuidverbinding tussen Oostenrijk en Noord-Italië (Brenner–Verona–Modena). Ze wordt zelfstandig beheerd door Autostrada del Brennero S.p.A. en maakt onderscheid tussen vlakland- en berglandtarieven. Voor transporten vanuit Duitsland en Oostenrijk is dit doorgaans het eerste tolplichtige traject na de Brenner.

AAA – Autostrade Alto Adriatico

AAA beheert trajecten in het noordoosten van Italië, waaronder delen van de A4 (regio Triëst), de A23 (Udine–Tarvisio, verbinding naar Oostenrijk), A28, A34 en A57. Belangrijk voor verkeer naar Slovenië, Kroatië en Oost-Europa.

BS-VR-VI-PD en CAV (Veneto)

In de regio Veneto nemen twee maatschappijen de taak op zich: BS-VR-VI-PD (Autostrada Brescia–Padova) beheert de A4 tussen Brescia en Padua en de A31 (Valdastico). CAV (Concessioni Autostradali Venete) is verantwoordelijk voor de A4 rond Venetië en de A57. De A4 van Milaan tot Triëst heeft daarmee in totaal vier verschillende exploitanten (SATAP, BS-VR-VI-PD, CAV, AAA).

SATAP – A4 Turijn–Milaan

De A4 tussen Turijn en Milaan wordt beheerd door SATAP – een van de drukstbereden goederencorridors van Italië.

Milanese ringwegen – MI-Serravalle

De Milanese autosnelwegring omvat de A50 (Tangenziale Ovest), A51 (Tangenziale Est), A52, A53, A54 en de A7 (Milaan–Genua). Exploitant is de Società Milano Serravalle.

Berglandautosnelwegen met speciale tarieven

Meerdere bergtrajecten kennen aanzienlijk hogere tarieven dan vergelijkbare vlaklandtrajecten:

• SAV – A5 Aosta–Turijn (Aostavallei)
• RAV – A5 Raccordo Valle d'Aosta
• SALT-Autocisa – A15 La Spezia–Parma (Apennijnenovertocht)
• SAT – A12 Livorno–Civitavecchia (gedeeltelijk bergtarief)
• SITAF – A32 Turijn–Fréjus-tunnel

Sicilië en ANAS-trajecten – staatlijk en tolvrij

Een bijzonder kenmerk van Italië: de staatlijke wegbeheerder ANAS beheert meerdere autosnelwegtrajecten waarvoor geen tol wordt geheven. Dit betreft met name grote delen van het zuiditaliaanse en Siciliaanse net, waaronder de A2 (Autostrada del Mediterraneo, Salerno–Reggio Calabria), A19 (Palermo–Catania), A29 (Palermo–Mazara del Vallo), A90 en A91 (stadssnelwegen Rome) en diverse RA-aansluitingswegen. Op Sicilië zijn bovendien delen van de A18 (Catania–Messina) en A20 (Palermo–Messina) tolplichtig en worden beheerd door het Consorzio Autostrade Siciliane (CAS).

Voor planners betekent dit: een route door Calabrië of Sicilië kan aanzienlijk goedkoper uitvallen dan verwacht, omdat de routering automatisch onderscheid maakt tussen tolplichtige concessietrajecten en tolvrije ANAS-wegen.

Bijzondere gevallen: Mont-Blanc- en Fréjus-tunnel

Beide Alpentunnels worden afzonderlijk afgerekend en behoren tot de duurste afzonderlijke kostenposten op een Italië-route. De registratie aan Italiaanse zijde vindt telkens plaats bij de tunneluitgang. Voor vrachtvoertuigen van klasse 5 liggen de individuele tarieven aanzienlijk boven het vlaklandgemiddelde.

Alle concessiehouders in een overzicht

De afkortingen van de exploitanten zijn geen informele afkortingen, maar worden officieel toegewezen door de Autorità di Regolazione dei Trasporti (ART) – de Italiaanse reguleringsinstantie voor verkeersinfrastructuur – en zijn opgenomen in het concessieregister. Ze zijn daarmee eenduidig en bindend voor de overheid.

ANAS (Azienda Nazionale Autonoma delle Strade) is geen ART-concessiehouder, maar een staatlijke instantie die tolvrije trajecten rechtstreeks beheert en daarom niet in het ART-register is opgenomen. Informatie over haar trajecten is beschikbaar via stradeanas.it. SAAV (Autovie Venete) is inmiddels opgegaan in AAA.

De links zijn afkomstig uit de bronvermeldingen van de TollCalc-tolregels en verwijzen rechtstreeks naar de tariefinformatiepagina's van de betreffende exploitanten. Voor exploitanten zonder link (–) zijn momenteel geen publiek toegankelijke tariefpagina's bekend.

Hoe wordt de tol betaald?

Telepass is in Italië thuis – het transpondersysteem is hier ontwikkeld en is beschikbaar bij alle tolstations. Voor transporteurs met regelmatige Italië-ritten is Telepass de meest comfortabele oplossing: automatische afrekening zonder stoppen bij het tolstation. Telepass werkt bovendien in Frankrijk, Spanje, Portugal, België en Polen.

Als alternatief is betaling per creditcard of contant geld mogelijk bij bemande en automatische stations. Voor veelrijders wordt Telepass echter aanbevolen vanwege de speciale rijstroken en de vereenvoudigde verzamelfacturering.

Actuele toltarieven en routeberekening

De tarieven variëren aanzienlijk per exploitant, trajectklasse (vlakland/bergland) en voertuigklasse. Het TollCalc-team controleert de toltarieven van alle Italiaanse concessiehouders regelmatig en werkt de database bij zodra een exploitant zijn tarieven aanpast – doorgaans bij de jaarwisseling, maar soms ook gedurende het jaar. Bij elk geofence-traject vermelden wij de bron-URL van de betreffende exploitant, zodat u de herkomst van een tarief altijd kunt natrekken.

Een automatische berekening voor uw specifieke route – uitgesplitst naar alle concessietrajecten, inclusief aanduiding van tolvrije ANAS-wegen – vindt u hier:

→ Tolregels & routecalculator voor Italië

Opmerking over berekeningsnauwkeurigheid: Niet alle Italiaanse concessiehouders publiceren hun tarieven volledig en transparant. Daarbij komen lokale kortingen voor pendelaars en omwonenden, die door sommige exploitanten worden verleend maar niet officieel worden gedocumenteerd. Om die reden kan de berekening voor Italië afwijken van de werkelijk gefactureerde bedragen. Wij werken voortdurend aan de verbetering van de gegevensbasis.

Fout gevonden? Als u een afwijking constateert, help dan ons en andere gebruikers door de fout te melden bij support@tollcalc.eu. Als dank ontvangt u TollCalc-gebruikstegoeden.